Tag Archives: νοοτροπία

Περί χυδαιότητας

Σίγουρα πολλά μου λείπουν από την Ελλάδα εδώ στα ξένα. Πρώτα πρώτα οι άνθρωποί μου, και κατά δεύτερον το τοπίο, ο καιρός, το φαΐ κτλ. Γι' αυτά θα γίνει λόγος σε άλλο κείμενο. Υπάρχουν όμως και πολλά από τα οποία απαλλάχτηκα. Δύο από αυτά είναι ο ισοπεδωτισμός και η χυδαιότητα.

Κάθε φορά που ταξιδεύω στην Ελλάδα διαπιστώνω ότι οι συμπατριώτες μου (όπως κι εγώ, πριν μερικά χρόνια) σκέφτονται με δυαδικό τρόπο: κάτι θα είναι είτε καταπληκτικό και υπεράνω κριτικής είτε απαράδεκτο και καταδικαστέο. Ενθουσιάζονται και απογοητεύονται εύκολα.

Αυτός ο ντετερμινισμός του τρόπου σκέψης (είται 0 είτε 1, δεν αναγνωρίζονται διαβαθμίσεις, σε αντίθεση με την στοχαστική θεώρηση λεπτότερων υποδιαιρέσεων) φαίνεται και στην αναζήτηση αιτίων σε διάφορα γεγονότα: αναζητείται ένα μοναδικό αίτιο, μηδενίζοντας την πιθανότητα μιας δέσμης λόγων που οδηγούν συνδυαστικά στο προκείμενο γεγονός.

Ο ισοπεδωτικός, αρχαϊκός θα έλεγα —για να μην πω πρωτόγονος— ντετερμινιστικός τρόπος σκέψης οδηγεί σε ξεκάθαρες κοσμοθεωρίες και ξεκάθαρα όρια μεταξύ κοινωνικών ομάδων. Γι΄ αυτούς όμως που έχουν μάθει να σκέφτονται πιο στοχαστικά, η επαφή με το ντετερμινιστικό πρότυπο καθίσταται μονόπλευρη: μια λεπτομερής υποδιαίρεση ενέχει την ντετερμινιστική, όχι όμως και το αντίστροφο (πρβλ. την έννοια της Filtration of σ-Algebras).

Ιδιαίτερη περίπτωση της χοντροκομμένης ντετερμινιστικής θεώρησης είναι η μη θεώρηση ορίων σε μικρές και μέσες αποστάσεις. Εδώ είναι που ανοίγεται ο πόρτα στη χυδαιότητα. Κατακλύζει με μεγάλη ευκολία κοιλότητες που ήταν (ή για κάποιους άλλους είναι) ξένες με αποτέλεσμα μια τεράστια αύξηση της εντροπίας, γεγονός ιδιαίτερα ευχάριστο για τα μορφώματα των οποίων η εντροπία είναι ήδη υψηλότερη του μέσου όρου. Σ' αυτήν την αυξημένη κατάσταση εντροπίας μπλέκονται το αληθές με το ψευδές, το σοβαρό με το αστείο, το άξιο με το ανάξιο. Έτσι ο ντετερμινισμός, μη δυνάμενος να εξελιχθεί, οδηγείται σε βάθος χρόνου σε αυτοαναίρεση... (το σύστημα είναι ασυνεπές).

Για μένα το γεγονός της αυξημένης εντροπίας είναι κουραστικό και, λόγω της υπερεξάπλωσης της χυδαιότητας, ιδιαίτερα ενοχλητικό. Τουλάχιστον εδώ, η χυδαιότητα κυλά σε ορισμένα κανάλια, οπότε η προφύλαξη απαιτεί λιγότερη ενέργεια. Από την άλλη, απαιτείται ενέργεια ακριβώς για την διατήρηση μιας χαμηλής εντροπίας. Όμως καλύτερα να δαπανά κανείς ενέργεια κέρδους, παρά μη ζημίας.

Ελληνικές Μεγαλοστομίες

Μου υπέδειξε χτες ένας φίλος μου ένα λήμμα για μένα στην ελληνική μουσιπαίδεια, όπου χαρακτηρίζομαι ως

Σημαντικός σύγχρονος πιανίστας και συνθέτης. [...] Μαθητής του θρυλικού δασκάλου Γιώργου Θυμή στο πιάνο, [...]

Αυτός που έγραψε το δημοσίευμα, δεν καταλαβαίνει ότι λέξεις όπως «σημαντικός» και «θρυλικός» μειώνουν το κύρος του κειμένου; Διάβασα και άλλα λήμματα: άλλος συνομήλικός μου κι αυτός «σημαντικός», ο άλλος «εκλεκτός», ο άλλος «διαπρεπής» και «επιφανής», ο παράλλος «με υποδειγματική θεωρητική κατάρτιση». Πω πω... Dream Team στη μουσική!

Τι είναι αυτό τελικά; Εγκυκλοπαίδεια, ή βλογάμε τα γένια μας; Επιβεβαιώνει αυτό που πίστευα για τους Ελλαδίτες, ότι όταν μιλάς για κάποιον πρέπει να τον παινεύεις αλλιώς θεωρείται ότι δεν τον εκτιμάς. Η δε άσκηση κριτικής λογαριάζεται για προσωπική επίθεση (κάνεις κριτική σε κάποιον και σου λέει «δηλαδή τώρα μου τα χώνεις;»). Γι' αυτό και δεν γίνεται να διακρίνουν μεταξύ προσωπικής επίθεσης και κριτικής. Γι' αυτό και —από την ανάποδη— οι λέξεις «σημαντικός» και «θρυλικός» όταν εκφέρονται από Ελλαδίτη δεν σημαίνουν απολύτως τίποτε.

Φτηνές δικαιολογίες / Billige Ausreden

Κανένας δεν συμπαθεί τις φτηνές δικαιολογίες, δηλαδή αυτές που δείχνουν έλλειψη διάθεσης. Μία από αυτές —που προσωπικά θεωρώ και λιγάκι χαζούλικη— είναι η εξής: «δεν σε πήρα τηλέφωνο, γιατί δεν είχα το τηλέφωνό σου». Και οι τηλεφωνικοί κατάλογοι γιατί υπάρχουν; Είναι διακοσμητικοί; Ειδικά τώρα που είναι και στο δίκτυο και μάλιστα για όλη την επικράτεια... Διακοσμούν το δίκτυο, φαίνεται.

Είναι χαρακτηριστικό ότι μόνο από Έλληνες και Ελληνίδες άκουσα αυτήν την δικαιολογία, τη στιγμή μάλιστα που κανένας τους δεν αγνοούσε την ύπαρξη τηλεφωνικών καταλόγων. Δεν πήγε το μυαλό τους...


Niemand mag billige Ausreden, d.h. diejenigen, die Lustmangel zeigen. Eine von Ihnen —die ich persönlich ein wenig blöd finde— ist die folgende: „ich habe dich nicht angerufen, denn ich hatte deine Nummer nicht“. Und wieso gibt es Telefonbücher? Sind sie dekorativ? Besonders jetzt, da es sie im Internet für das ganze Hoheitsgebiet gibt... Sie dekorieren das Internet, wie es scheint.

Es ist charakteristisch, dass ich eine solche Ausrede nur von Griechen und Griechinnen gehört habe, obwohl sie die Existenz von Telefonbüchern schon kannten. Sie haben nicht daran gedacht...