Tag Archives: Θεσσαλονίκη

Θεσσαλονικη

Εζησα στη Θεσσαλονικη περα απο ενα ετος περιπου της βρεφικης μου ηλικιας απο το καλοκαιρι του 1991 ως τις 3 Οκτωβριου του 1997. Γεματα εξι χρονια. Ηταν μια περιοδος της ζωης μου, απο τις πιο δυναμικες, παραγωγικες και «πεπτικες», δηλ. μαθαινα παρα πολλα πραγματα σε ελαχιστο χρονο και συνεχως. Ειχα πεσει με τα μουτρα στη μουσικη. Στο πιανο, στη συνθεση, στη μουσικολογια, ειχα κανει καλους φιλους, ερωτευομουν συχνα. Ηταν και μια Θεσσαλονικη των φοιτητων, των μπαρ και των καφε, των μαζωξεων σε φοιτητικα διαμερισματα με κιθαρες και τραγουδια, εποχη αφραγκίας (μου φαινεται αδιανοητο το ποσα καναμε με ελαχιστα λεφτα) και των ατελειωτων ξενυχτιων. Και παλι, εγω δεν τα εζησα αυτα οπως αλλοι φιλοι μου, διοτι ημουν χωμενος στα βιβλια και τις παρτιτουρες. Αλλα και παλι, εζησα πολλα, ωστε να θυμαμαι και να εκπλησσομαι, ακομα και τωρα. Εγω και καποιοι φιλοι μου τοτε δεν ειχαμε ορια. Θυμαμαι πως βγαζαμε γλωσσα (με επιχειρηματα) στον οποιονδηποτε, κι ας ηταν οποιος ηθελε. Θυμαμαι πως σκεφτομασταν τρελες ιδεες, και τις καναμε, στην τεχνη, στη ζωη, παντου. Αφησαμε σχολη, να ουμε. Τι εμεινε τελικα απ' ολο αυτο στους επομενους; Μαλλον τιποτα. Καναμε το κομματι μας και φυγαμε. Το γλεντησαμε, που λενε. Και η Θεσσαλονικη επαιζε μαζι. Βασικα, τιποτα δεν επαιζε. Απλα εμεις ημασταν τοσο ενθουσιασμενοι, που δεν βλεπαμε την ασχημια. Οπως στον ερωτα. Τωρα, οποτε γυριζω εκπλησσομαι απο το ποσο δυσκολη πολη ειναι. Ποσο ταλαιπωρει τους ανθρωπους της, οχι μονο καθημερινα, αλλα και δια βιου. Τοτε αυτα δεν μας ενοιαζαν. Κοιμομασταν στο πατωμα και γυρνουσαμε και σπιτι με τα ποδια αμα λαχαινε. Αλλαξαν πολλα. Εμεις αλλαξαμε. Μεγαλωσαμε, αλλαξαν τα στανταρντς. Ε, ειδαμε και λιγο παραπερα τι παιζει, ανοιξαν τα μυαλα. Η παλια παρεα διαλυθηκε. Τι θα γινοταν αν εμενα; Θα τους κρατουσα ολους μαζι; Θα καναμε κατι μεγαλο, κατι επικο; Μπα, καποια στιγμη, ολα θα διαλυονταν, και μαλιστα με παρεξηγησεις, καλυτερα ετσι λοιπον. Τωρα οταν γυρναω, βλεπως εναν δυο, κατι ειναι κι αυτο, γιατι καποιοι αλλοι το σκασανε απο την πισω πορτα, νυχτα και μεταμφιεσμενοι. Αλλαζουν οι ανθρωποι, ετσι παν αυτα. Σκεφτομαι να παω μια βδομαδα Σαλονικη. Εχω ορεξη για πατσα.

Θεσσαλονίκη και Θεσσαλονικείς

Η Θεσσαλονίκη είναι μια πόλη που αγαπώ πολύ. Πέρασα εκεί τα πρώτα μου φοιτητικά χρόνια, στον—δικό μου—κόσμο της μουσικής και των φίλων και έχω αναμνήσεις σε κάθε γωνιά. Την φρεσκάδα αυτών των χρόνων προσπάθησα να αποτυπώσω στο ομώνυμο κομμάτι που μοιάζει με ένα μόμπιλε που δονείται από τον άνεμο.

Την τελευταία φορά που πήγα (Φεβρουάριος/Μάρτιος 2010) απογοητεύτηκα πάρα πολύ. Όχι βέβαια από την πόλη, αλλά από τους κατοίκους της. Ήταν αδύνατο να περάσουμε με το καροτσάκι του μωρού από πεζοδρόμιο σε πεζοδρόμιο λόγω αποκλεισμού από τα παρκαρισμένα αυτοκίνητα ώστε έπρεπε να βγούμε στο δρόμο μαζί με τα αυτοκίνητα, η πόλη ήταν πνιγμένη στο σκουπίδι, ο υδραυλικός είχε έρθει 3 φορές για να διορθώσει μια βρύση που έσταζε, ο υπάλληλος της συντήρησης θέρμανσης είχε συνδέσει το καλώδιο του λέβητα με μια πρίζα ώστε όταν ανάβουν τα φώτα να γίνεται βραχυκύκλωμα. Υπήρχε βέβαια η καλή διάθεση. Αλλά χανόταν στην αναποτελεσματικότητα και στο γενικό χάος που υπήρχε.

Και τότε—στα 90—υπήρχε χάος. Θυμάμαι τον εαυτό μου αρκετές φορές να γυρνάει σπίτι από το κέντρο με τα πόδια το μεσημέρι λόγω ασφυξίας στα λεωφορεία. Θυμάμαι ταξιτζή να μην με πηγαίνει στο αεροδρόμιο γιατί «δεν είχε πτήση». Θυμάμαι καταστάσεις απείρου κάλλους μεταξύ σεβασμίων γερόντων στα λεωφορεία. Θυμάμαι σκηνές απύθμενης ασχήμιας από φοιτητές την ώρα του μεσημεριανού φαγητού στη λέσχη. Το χάος δεν ήρθε τώρα τελευταία. Πάντοτε υπήρχε και όσοι μπορούσαν να το δουν, το έβλεπαν. Απ' αυτούς, όσοι δεν το άντεχαν, έφυγαν.

Ανακαλύπτοντας την ατονική μουσική του 20ού αιώνα

Θυμάμαι πως άκουσα για πρώτη φορά έργα της 2WS στις Σέρρες, στο σπίτι της δασκάλας μου, της Ελένης Μιχελή. Διάφορα κομμάτια με έγχορδα. Με είχαν παραξενέψει πάρα πολύ, όμως κάπου με τσίγκλισαν.

Σε δεύτερη φάση άκουσα το Αλατζά Ιμαρέτ στη Θεσσαλονίκη στα Δημήτρια, κάπου προς το τέλος της δεκαετίας των 80. Μετά από ένα απίθανο κυκλοφοριακό χάος βρήκαμε το Αλατζά Ιμαρέτ (ένα τζαμί της Σαλονίκης) όπου το Trio Basso (νομίζω Πολωνών) έπαιζε πάλι κάτι περίεργα έργα. Μάλιστα σε ένα είχαν βάλει ξαφνικά τα όργανα μπροστά στα πρόσωπά τους, και έβγαζαν διάφορες κραυγές. Είχα ξαφνιαστεί τόσο, που κρατιόμουν μετά βίας να μην γελάσω.

Στο μεταξύ συνέθετα ένα τεράστιο έργο για πιάνο, «Ταξίδι στη Θάλασσα» το οποίο περνούσε από ένα σωρό στιλ και τεχνικές: ιμπρεσιονισμός, μπαρτοκισμός, «βαγγελισμός», εθνικές σχολές, εξπρεσιονισμός και ένα είδος 12φθογγισμού που είχα εφεύρει από μόνος μου (είχα διαβάσει ότι υπήρχε κάτι τέτοιο και είχα προσπαθήσει να φτιάξω κάτι μόνος μου, χωρίς να μελετήσω κάποια αντίστοιχα έργα).

Μετά εγκαταστάθηκα στη Θεσ/νίκη. Στο London College of Music έκανα Αντίστιξη με τον Σιέμπη, και είχα ζητήσει να πάρω τα έξτρα μαθήματα που προσέφερε, τουτέστιν 1) βυζαντινή και 2) σύγχρονη μουσική. Στο τελευταίο, ακούγαμε με παρτιτούρα ένα σωρό έργα του 20ού αιώνα, τα οποία αρχικώς δεν μπορούσα να καταλάβω με τίποτα. Μάλιστα, όταν άκουγα τον Μπουλέζ, δεν μπορούσα να φανταστώ ότι αυτό αρέσει σε κάποιον, μέχρι που αντιλήφθηκα ότι άρεζε στον Δάσκαλό μου. Αυτό το γεγονός υπήρξε καταλυτικό για μένα.

Άρχισα τότε να δανείζομαι διάφορα cd και δίσκους από το Ινστιτούτο Γκαίτε και το Λυσέ, με γερμανική και γαλλική μουσική του 20ού αιώνα αντίστοιχα. Αγόρασα και κάποια στιγμή μόνος μου. Και κάποια στιγμή, εκεί με τα 5 κομμάτια για ορχήστρα του Σαίνμπεργκ (Λιβάιν), με τον Βότσεκ του Μπεργκ (Μπεμ), με το ένα με το άλλο, άνοιξε ξαφνικά το μυαλό μου. Ανακάλυψα έναν άγνωστο τεράστιο κόσμο γεμάτο διαμάντια.

Υπέροχες εποχές. Τελικά καταλαβαίνω ότι αυτό είναι για μένα αυτό που δίνει νόημα στη δική μου ζωή. Το να ανακαλύπτω καινούρια πράγματα. Ίσως γι' αυτό σπούδασα τόσο πολλά πράγματα και ασχολούμαι με τόσα. Σίγουρα όμως, η μεγαλύτερη πρόκληση είναι να ξαναανακαλύψεις τον κόσμο μέσα από τα μάτια του παιδιού. Διότι όχι μόνο τον ξαναανακαλύπτεις, αλλά οργανώνεις και το πώς θα τον ανακαλύψει το παιδί. Γίνεσαι μέρος αυτής της ανακάλυψης, το όχημά της. Κι έτσι ανεβαίνεις τα levels της ζωής.

Κασετόφωνο και Μνήμες

Όπως έγραψα και παλαιότερα έχω πολλές κασέτες από τη δεκαετία του 90. Σήμερα πήρα ένα μικρό, φτηνό και απλό κασετόφωνο, που χωράει ίσα ίσα σε μια γωνιά του γραφείου μου, και άρχισα να ακούω παλιές κασέτες. Η εγγραφή που κάνει σε κασέτα είναι λίγο χάλια, αλλά το παίξιμο, μια χαρά. Ε, αυτό χρειάζομαι βασικά.

Φοβερή φάση!... Μουσικές που είχα να ακούσει πολλά χρόνια, υπέροχες εκτελέσεις. Άκουσα τα Ηπειρώτικα του Τάσου Χαλκιά, και τώρα ακούω τους χορούς από την Τερψιχόρη του Πραιτόριους. Μουσική που κυλάει όμορφα.

Θυμήθηκα την θρυλική εποχή, που στις Σέρρες περίμενα τις μια δυο εκπομπές του ΕΡΑ1 και μια από την ΕΡΑ2 τη βδομάδα για να ακούσω λίγη κλασική μουσική —το 3ο πρόγραμμα δεν το πιάναμε στις Σέρρες. Μερικές φορές περίμενα και αργά τη νύχτα, για να ακούσω έργα που δεν ήξερα.

Μετά όταν βρέθηκα στη Θεσσαλονίκη οι πηγές ηχογραφημένης μουσικής αυξήθηκαν κατακόρυφα. Πέρα από την ΕΡΑ3 που την είχα ξεσκίσει στην ακρόαση (βέβαια, με αρκετά παράσιτα), πήγαινα στο Ινστιτούτο Γκαίτε, στην παραλία, κάτω στην Αριστοτέλους, και δανειζόμουν cd και δίσκους δωρεάν. Είχαν πολύ μεγάλη και οργανωμένη συλλογή. Άλλη πηγή ήταν το Λυσέ, δηλ. το Γαλλικό Ινστιτούτο. Είχε ένα τεράστιο ράφι με δίσκους, ο ένας πλάγια στον άλλο, και μέσα στη σκόνη. Ήμουν μάλλον ο μόνος που δανειζόταν από κει. Και τι δεν άκουσα από αυτή τη δισκοθήκη: Μπουλέζ, πολύ Μεσιάν, Μασώ.

Όλη αυτή η ηχογραφημένη μουσική που μπορούσα να δανειστώ ή να ακούσω δωρεάν από το ραδιόφωνο ήταν για μένα ένα παράλληλο σχολείο. Πιστεύω πως είχα πάρει ό,τι είχε να μου δώσει. Φυσικά άλλο πράμα ήταν και οι ζωντανές συναυλίες στις Σέρρες ή −πολύ περισσότερο— στη Θεσσαλονίκη, όμως αυτές δεν ήταν δωρεάν και τα ερεθίσματα ήταν πολύ λιγότερα.

Σήμερα η πρόσβαση σε όλες αυτές τις μουσικές είναι πολύ πιο εύκολη. Όμως αυτό αντισταθμίζεται με το φαινόμενο του θορύβου: όσο πιο πολλές πληροφορίες λαμβάνει κανείς, τόσο διασπάται η προσοχή και αποκτά λιγότερες γνώσεις. Τα κομμάτια που δανειζόμουν τότε ή κατέγραφα από το ραδιόφωνο, τα άκουγα εκατοντάδες φορές, τα ήξερα απ' εξω. Τώρα τι να πρωτακούσει κανείς όταν έχει πρόσβαση σε χιλιάδες μουσικά κομμάτια ταυτόχρονα; Η καθοδήγηση καθίσταται πλέον πολύ πιο πολύτιμη από τότε.

Ακούω τώρα ένα κουιντέτο του Γ.Κ. Μπαχ. Το ξέρω πράγματι απ' έξω, αν και έχω να το ακούσω αιώνες. Το πρωτάκουσα από αυτήν την κασέτα, στις Σέρρες γύρω στο 1990.

Κλείνω, γιατί έχω να ακούσω πολλά!  😉