Οι τεχνικες δυσκολιες στα μουσικα εργα του 20ου αιωνα

Απο την καθιερωση της λογιας οργανικης μουσικης ως τις μερες μας παρατηρειται μια συνεχης αυξηση των τεχνικων δυσκολιων στην εκτελεση μουσικων εργων. Πιστευω ομως, καθαρα απο την εμπειρια μου χωρις να θεμελιωνω αυτην την αποψη με στατιστικα στοιχεια και μετρικες, οτι στον 20ο αιωνα η ανοδος αυτη γνωρισε αποτομες αλλαγες στην κλιση της.

Επειδη γνωριζω καλυτερα το ρεπερτοριο του πιανου, θα γραψω στη συνεχεια μονο γι' αυτο. Χαρακτηριστικα μού ερχονται στο μυαλο τα 3 κομματια απο τον Πετρούσκα τού Στραβίνσκι, τα εργα για πιανο του Βόλπε, του Μπουλεζ, Στοκχάουζεν, Ξενάκη και αλλων. Τα κομματια αυτα βρισκονται στα ορια του δυνατου για τον πιανιστα. Φαινεται σαν οι συνθετες αφηνοντας την φαντασια τους οσο πιο ελευθερη γινεται ωστε να πετυχουν νεες μορφες και υφος, ετσι—και μαλλον και ως συνεπεια της απελευθερωσης της φαντασιας—αφησαν και τα ορια του τεχνικα δυνατου ανοιχτα.

Ολο αυτο βεβαια εχει καποια πλεονεκτηματα και απωλειες. Ενας μουσικος θα παιζει παντα ενα υπερβατικα δυσκολο εργο που εχει ενταξει καποτε στο ρεπερτοριο του. Ενας μουσικοφιλος θα ελκυθει απο μια συναυλια μεγαλης δεξιοτεχνιας. Ομως η πιθανοτητα ο μουσικος να το βαλει στο ρεπερτοριο του ειναι μικρη. Η πιθανοτητα να το διδαχτει κανεις στο μαθημα, ελαχιστη. Και η πιθανοτητα να το παιξει καποιος στον ελευθερο χρονο του για να το απολαυσει, μηδαμινη.

Ετσι ενα πολυ μεγαλο ποσοστο της μουσικης του 20ου αιωνα κλειδωθηκε εξω απο τα ρεπορτορια των ενεργων μουσικων, επαγγελματιων και ερασιτεχνων. Οδηγει τον ακροατη σε παθητικο δεκτη, ο οποιος οταν θελησει να προσεγγισει ενεργα τη μουσικη, θα στραφει στα ρεπερτορια του 18ου και 19ου αιωνα.

6 thoughts on “Οι τεχνικες δυσκολιες στα μουσικα εργα του 20ου αιωνα

  1. Dimitris Maronidis

    Συμφωνώ απόλυτα μαζί σου. Να κάνω μόνο δύο επισημάνσεις:

    α. Το παράδοξο είναι ότι μετά από κάποιο σημείο (ας το ονομάσουμε critical point) η πολυπλοκότητα και η δεξιοτεχνία παύουν να γίνονται αντιληπτές ως τέτοιες και παραπέμπουν περισσότερο σε αυτοσχεδιαστικές υφές. Να ένα από τα ελάχιστα πράγματα που μπορεί κανείς να διδαχθεί ως συνθέτης!

    β. Επειδή η υπερβατικότητα, η πολυπλοκότητα και η δεξιοτεχνία πάντα θα μας προκαλούν και θα μας ελκύουν η λύση υπάρχει και λέγεται Ηλεκτροακουστική Μουσική!

  2. a_droseltis Post author

    Σ' ευχαριστω για τις επισημανσεις σου. Θσ μπορουσες ομως να εξηγησεις τι εννοεις; Π.χ. πώς παραπεμπει σε αυτοσχεδιασμο το «3 κομματια απο τον Πετρουσκα»;

    Επισης, πώς λυνει η ηλεκτρακουστικη μουσικη τα θεματα της υπερβατικοτητας, της πολυπλοκοτητας και της δεξιοτεχνιας;

  3. Dimitris Maronidis

    Η πολυπλοκότητα σε κομμάτια όπως αυτό του Stravinsky είναι νομίζω διαχειρίσιμη και το σημαντικότερο είναι ότι έχει νόημα, δεν προκύπτει δηλαδή ως καπρίτσιο του συνθέτη αλλά ως αναγκαιότητα προκειμένου να εκφραστεί η μουσική του σκέψη.

    Σε καμμία περίπτωση λοιπόν δεν μπορούμε να πούμε ότι η μουσική αυτή παραπέμπει σε αυτοσχεδιασμό. Νόμιζα ότι μιλούσες για μεγαλύτρης πολυπλοκότητας κομμάτια όπως πχ αυτό εδώ

    https://www.youtube.com/watch?v=Y71cx8Vj15Q

    Έδώ πραγματικά μπορεί κανείς να αρχίσει να αναρωτιέται για τα όρια μεταξύ πολυπλοκότητας και αυτοσχεδιασμού (κάτι μου λέει ότι θα διαφωνήσεις)

    Σε σχέση με την υπερβατικότητα και την ηλεκτροακουστική μουσική, εννοώ ότι μέσω αυτού που θα μπορούσαμε να ονομάσουμε augmented musical reality είναι δυνατόν να μειώσουμε δραστικά τις τεχνικές απαιτήσεις στον ζωντανό εκτελεστή και να αναθέσουμε στην διάδραση εκτελεστή-ηλεκτρονικού υπολογιστή να βγάλει το φίδι από την τρύπο. Σε τελική ανάλυση το ζητούμενο από την υπερβατικότητα (μουσικά) είναι το μαγικό και ως γνωστόν από μαγεία στην ηλεκτρονική μουσική άλλο τίποτα.

    Δ

  4. a_droseltis Post author

    Σ' ευχαριστω για την απαντηση σου. Τωρα καταλαβα τι εννοεις για την ηλ/ακ. μουσικη. Ενδιαφερουσα ιδεα...

    Στα αλλα εχω δυο ενστασεις: 1) δεν νομιζω οτι στον Πετρουσκα η υπερβατικη δεξιοτεχνια εξυπηρετει καποιον συνθετικο σκοπο. Το εργο θα ηταν μια χαρα εκτελεσιμο αν ηταν γραμμενο για δυο πιανα. 2) Δεν καταλαβα ακομη, αν και ακουσα το παραδειγμα που αναφερεις, πώς καταληγει η υπερβατικη δεξιοτεχνια στην υφη του αυτοσχεδιασμου. Τι εννοεις οταν λες «αυτοσχεδιασμος»; Μηπως το να παιζει καποιος ο,τι του 'ρχεται στο κεφαλι;

  5. Dimitris Maronidis

    Καλημέρα,

    μετά από μια συνάντηση που είχα με τον ΚΤ στην παράσταση του Μουσικού Πολύτροπου εχθές, μου θύμισε ότι δεν έχω απαντήσει στο ερώτημα του αυτοσχεδιασμού.

    Καταρχήν είναι ενδιαφέρον ότι υπάρχει "ακροατήριο" και κατά δεύτερον, μετά την κουβέντα με τον ΚΤ σημειώνω: Αυτοσχεδιασμός είναι είτε όταν κάποιος παίζει ότι του έρχεται στο κεφάλι, είτε όταν αυτό που του έρχεται στο κεφάλι επηρεάζει τόσο πολύ αυτό που παίζει που να μην καταλαβαίνουμε εμείς (οι ακροατές) τι από τα δύο είναι σημαντικότερο.

    Το τι έχει αυτό το κεφάλι μέσα του βέβαια καθορίζει και το τι του έρχεται σε πραγματικό χρόνο. Αν δηλαδή αυτός που παίζει, μελετάει μέρα νύχτα συγκερασμένες κλίμακες δεν νομίζω να σκέφτεται όταν παίζει μικροδιαστηματικούς τρόπους κτλ.

    Στο κομμάτι που σου έστειλα, αν και είναι γραμμένο κανονικότατα, μου δημιουργείται παρόμοια αίσθηση με αυτή που μου προκαλούν μουσικές που βασίζονται στις αυτοσχεδιαστικές προσεγγίσεις που μόλις προανέφερα.

    Σε σχέση με το Στραβίνσκυ, φυσικά και θα ήταν πολύ ευκολότερο να το παίξει κανείς με δύο πιάνα όμως σίγουρα από τη στιγμή που η μουσική ιδέα είναι τόσο ισχυρή και είναι δυνατόν να παρουσιαστεί αυτοτελής σε ένα πιάνο αυτό είναι -νομίζω- προτιμότερο. Ναι μεν είναι δυσκολότερο από τον πιανίστα να μάθει μια τόσο απαιτητική μουσική όμως η ανταμοιβή που παίρνει είναι τεράστια. Τα αγαθά κόποις κτώνται...

  6. a_droseltis Post author

    Ενδιαφερουσα αποψη... Διαφερει καθετως απο ολη την παραδοση του αυτοσχεδιασμου στη Δυτικη μουσικη, την παραδοσιακη μουσικη της Ευρωπης και της Ανατολης, την τζαζ, βασικα αυτο που εννοεις «αυτοσχεδιασμο» ειναι κατι εντελως ξενο με οσα εχω δει και ακουσει και προσεγγιζει μαλλον την αυτοματη γραφη των σουρρεαλιστων. Γιατι σε ολες τις παραδοσεις που αναφερω ο αυτοσχεδιασμος βασιζεται παντα σε ενα περισσοτερο ή λιγοτερο εκ των προτερων δεδομενο σχεδιο. Καλα που το ξεκαθαρισαμε δηλαδη! 🙂

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *