Monthly Archives: October 2011

Do best what you do worst (1/2)

Normally we tend to do in our lives what we do best. For example, a musician who is good in playing Bach will specialise in playing Bach. A mathematician who is good in algebra, will specialise in algebra. This is very logical, natural and optimal. Because doing what you do best is the best way to make it perfect.

What I do not like in this type of thinking, is that it is not very challenging. And in 2 important cases of my life I tried to do the opposite: to focus on what I do or understand worst.

The first case was the selection of the subject of my diploma thesis in musicology. During my musicological studies I was a fan of the 2. Vienna School. I was analysing works of Schönberg, Berg and Webern, transcribing, composing in that styles, playing and advertising them among my felllow students. It would be a pleasure for me to write my diploma thesis on this music. On the other hand, the "other pole", Stravinsky's music, was not my favourite; actually I found some pieces of him unacceptable, as I was listening to them through the glasses of the 2WS. It was a music, that I could not feel or understand. So, at the end of my studies I decided to write my thesis on Stravinsky, and especially on the 12-tone works of him, in order for me to get to know better this composer and his music.

As it turned out, it was a very exciting challenge. I discovered a new world, which opened my thinking and offered new tastes to my musical horizon. In 1 year I wrote a thesis in which I analysed the works from scratch,  documented almost everything of the existing literature about these works, compared the different literature sources, completed and corrected some of them. For the sake of the analysis I also wrote a software in c  (ttrm) that accelerated heavily the 12-tone analysis.

Taking the challenge was the right decision!

Δημιουργική τέχνη & 2 σχέδια

Πιστεύω πως κάθε άνθρωπος θα έπρεπε να ασχολείται δημιουργικά με την τέχνη. Να γράφει ποίηση, να ζωγραφίζει, να συνθέτει μουσική, να χορεύει, να τραγουδάει ή να παίζει ένα μουσικό όργανο, να κάνει θέατρο, κατασκευές κτλ. Είναι τεράστιο το όφελος μέσω της ψυχαγωγίας που η δημιουργία τέχνης προκαλεί: σκέψη, αναζήτηση, συνδυασμός, δημιουργία, ανασκευή, κρίση, συγκέντρωση, επιμονή, υπομονή, διασκέδαση, απογοήτευση, οργάνωση, χαρά.

Τα σχέδια είναι Constellations (15.10.2011) και Παραλλαγές στο Σχήμα του Σταυρού (15-16.10.2011).

Νέα παλιά κομμάτια

Ανέβασα σήμερα κι άλλα παλιά κομμάτια στο σάιτ. Ξεχασμένα. Σήμερα τα ανακάλυψα σε έναν παλιό κατάλογο, τα άκουσα και ενθουσιάστηκα. Μόνο το Mask θυμόμουνα. Αυτά είναι!...

Από δω, παρακαλώ.

Διδακτορικό: αναθεώρηση και αναμνήσεις

Καθώς τα βράδια αναθεωρώ το διδακτορικό μου για μια επαδημοσίευση μέσω ενός εκδοτικού οίκου, διαγράφοντας και διορθώνοντας, έχω την εντύπωση πως αυτό το έργο είναι μάλλον αυτό που λέμε «το αριστούργημά μου». Σε κάθε τμήμα του αναπτύσσω διαφορετικές θεωρητικές υποθέσεις, θεωρίες ή μεθόδους, τις  οποίες ή την χρησιμότητα των οποίων επιβεβαιώνω / εφαρμόζω στο αντίστοιχο έργο. Τώρα που το ξαναδιαβάζω τρώω χοντρό πακέτο δημιουργικότητας και πρέπει να κάνω πολλά διαλείμματα για να συνέλθω.

Το αρνητικό της είναι ότι είναι πολύ πυκνή. Κάθε φράση, κρύβει από πίσω της πολλά πράγματα που δηλώνει, όμως και για να γίνει κατανοητή πρέπει να γνωρίζει ο αναγνώστης πολλά πράγματα. Αυτό θα γίνει κατά κάποιον τρόπο βαρίδι στην «εμπορικότητά» της στον επιστημονικό κόσμο.

Επίσης, δεν ξέρω αν ήταν τελικά έξυπνο να ρίξω τόσο βάθος και πλάτος σε μια εργασία. Θα μπορούσα να κάνω το διδακτορικό με το 1/10 του υλικού, και με τα υπόλοιπα να γράφω papers με το κιλό. Αλλά τι να κάνουμε, έτσι είμαι εγώ, ενθουσιώδης.

Τώρα που την ξαναδιαβάζω, θυμάμαι την ταχύτητα με την οποία είχα γράψει όλα αυτά. Δεν έγραφα από την αρχή κατεβατά. Τα πρώτα χρόνια απλώς διάβαζα τη βιβλιογραφία. Από το Φθινόπωρο του 2008 ξεκίνησα την έρευνά μου. Τον Απρίλιο του 2009 έγραψα ένα μεγάλο τμήμα για το Duel του Ξενάκη, γιατί ήθελα να στείλω ένα paper (βλέπε άρθρο στο μπλογκ για το Duel), συνέχισα την έρευνα, και την τέλειωσα γύρω στο τέλος Ιουνίου 2009. Από τον Ιούλιο του 2009 ως αρχές Σεπτεμβρίου είχα γράψει τα κεφάλαια για τον Ξενάκη και τον Στοκχάουζεν, και μέχρι τις 25 Σεπτεμβρίου το κεφάλαιο των Παρατηρήσεων. Ήταν ένα θρίλερ αγώνα με τον χρόνο... (το ινστιτούτο έκλεινε και τα διδακτορικά έπρεπε να παραδοθούν ως 30.9).

Early Music

Ένας σταθμός τον οποίο ακούω συχνά στο σπίτι είναι το Early Music Παίζει μουσική του Μεσαίωνα, της Αναγέννησης και μερικές φορές Μπαρόκ.

Η επαφή μου με την μουσική του Μεσαίωνα και της Αναγέννησης ξεκίνησε με τις μουσικολογικές μου σπουδές. Για το μάθημα Ιστορία Ι είχαμε λάβει μια κασέτα με μουσική των εποχών αυτών και έπρεπε στις εξετάσεις να ταυτίσουμε διάφορα κομμάτια. Όταν την πρωτοάκουσα, είχα τρομάξει, διότι τα φωνητικά κομμάτια μου φαίνονταν όλα ίδια! Τόσο άσχετος ήμουν με αυτήν την παράδοση.

Κατά τη διάρκεια του εξαμήνου, όχι μόνο είχα εξοικειωθεί με τη μουσική αυτή, αλλά είχα πάρει μέρος και σε συναυλία, όπου με ρούχα εποχής έπαιζα κάτι χορούς σε ένα σπινέττο.

Οι περισσότεροι μουσικοί που γνωρίζω, δηλ. αυτοί που δεν εξειδικεύονται στην λεγόμενη Παλιά Μουσική είναι άσχετοι με τη μουσική πριν τον 17ο αιώνα. Εκεί «ανήκουν» οι τύποι με τα περίεργα όργανα, τις θεόρβες, τα λαγούτα, οργανίστες, τσεμπαλίστες, φωνητικά σύνολα.

Η Harmonia Mundi είχε κυκλοφορήσει πριν χρόνια ένα άλμπουμ με 6 cd: Les tres riches heures du Moyen Age: A Medieval Journey. Το είχα χρόνια στο μάτι, διότι δεν είχα τα λεφτά να το πάρω. Κάποτε το κατάφερα, και έκτοτε ανήκει στα πιο πολυακουσμένα της συλλογής μου. Το συνιστώ ανεπιφύλακτα.

JabRef and LyX

JabRef can send bibliographical reference to LyX by just pressing a button. For this, put in LyX Preferences > Paths > "LyXServer pipe" the line


save and reconfigure LyX.

Then from JabRef select any reference (which has a Bibtexkey), press the LyX button, et voila! Of course, it is assumed, that you have inserted a BibTeX database in the file (or in a master file of the file).

This is for Linux. For other systems, pls check the respective variable definitions.

Πώς επιβιώνει ένας συνθέτης σήμερα;

Το να κατορθώσει σήμερα ένας συνθέτης λόγιας μουσικής να ζει από τις αναθέσεις έργων, τις υποτροφίες και τα βραβεία, είναι κάτι πολύ σπάνιο. Δυνατό μεν, σπάνιο δε. Προϋποθέτει πλήρη αφοσίωση, τουτέστιν 100% εργασία στη σύνθεση / PR / διαγραφή ιδιωτικής ζωής, αδιαφορία για τα χρήματα κτλ. Κάποια στιγμή μετά από χρόνια η τακτική αυτή αποδίδει τα προς το ζην, όμως θα πρέπει να συνεχιστεί σε άλλα επίπεδα μεν (π.χ. άλλο είδος PR), αλλιώς τέρμα οι αναθέσεις, και επιστροφή στο σημείο εκκίνησης. Το αρνητικό αυτής της λύσης είναι ότι δεν έχεις απόλυτη καλλιτεχνική ελευθερία όσο ανεβαίνεις. Κάποιος που γνωρίζει την παραγωγή σου και σου αναθέτει έργο, το κάνει γιατί περιμένει κάτι αντίστοιχο με αυτά που ήδη έχεις γράψει. Μια επιτροπή που σου δίνει βραβείο, το κάνει γιατί πιστεύει πως γράφεις καλά, συνεπώς αν θέλει κάποιος να πάρει βραβείο, δεν θα ήταν έξυπνο να γράφει πράγματα που βρίσκονται εκτός του ορίζοντα αντίληψης της σχετικής επιτροπής, θα πρέπει να προσαρμόσει το στιλ του σε κάτι—υποτιθέμενα—υπαρκτό.

Το αδύνατο σημείο αυτής της τακτικής είναι η συγκέντρωση όλου του ρίσκου σε μια πηγή. Μια λύση για μείωση του ρίσκου είναι η διδασκαλία. Όμως η κατάκτηση μιας θέσης διδασκαλίας σύνθεσης σε κάποιο πανεπιστήμιο είναι επίσης πολύ δύσκολη, διότι οι θέσεις είναι ελάχιστες. Έτσι παραμένει ως δυνατότητα η διδασκαλία διαφόρων άλλων μαθημάτων (ιστορία μουσικής, θεωρία κτλ) σε μουσικές σχολές, ωδεία και ακαδημίες με την ελπίδα ότι κάποτε θα αδειάσει μια θέση.

Μια άλλη λύση είναι η παράλληλη ενασχόληση με τη λεγόμενη εφαρμοσμένη μουσική, δηλ. τη μουσική για οτιδήποτε παίζεται στην τηλεόραση (διαφημίσεις, σήριαλ, ντοκυμαντέρ), σινεμά, θέατρο, sound design και η δημοφιλής μουσική. Η λύση αυτή είναι βιώσιμη, διότι στηρίζεται πρώτον σε μια υπάρχουσα και καλά οργανωμένη υποδομή, και δεύτερον στη μαζική κατανάλωση. Αν όμως ένας λόγιος συνθέτης σνομπάρει τέτοιου είδους λύσεις ή απλώς δεν μπορεί, τότε οι αναθέσεις και η διδασκαλία παραμένουν οι μόνες λύσεις.

Δυστυχώς η μοντέρνα  μουσική δεν είχε την ίδια μαζική επιτυχία με την μοντέρνα ζωγραφική. Η τελευταία μέσω της αφαίρεσης πλησίασε πολύ την τέχνη της διακόσμησης, η οποία ήδη από την πρώιμη αρχαιότητα χρησιμοποιούσε αφαιρετικά στοιχεία. Έτσι μπόρεσε να βρει τη θέση της σε έναν προϋπάρχοντα χώρο στην αντίληψη του κόσμου και να επιβιώσει. Από όλα τα ρεύματα της μοντέρνας μουσικής μόνο η μινιμαλιστική μουσική είχα καταφέρει να γίνει κάποτε δημοφιλής καθώς είχε πολλές ομοιότητες με διάφορα ρεύματα της δημοφιλούς μουσικής. Όλα τα υπόλοιπα παρέμειναν σε ένα κλειστό και μικρό κύκλωμα παραγωγής, εκτέλεσης και ακρόασης.

Μια τρίτη λύση είναι να έχεις μια δουλειά άσχετη με τη μουσική και στον ελεύθερο χρόνο να συνθέτεις. Το κόστος αυτής της λύσης είναι η πολύ μικρή παραγωγή και το μηδενικό κέρδος. Όμως έχεις την απόλυτη καλλιτεχνική ελευθερία.


Το καλοκαίρι του 2006 ήμουν μόνος στο Καρλσχόρστ. Είχα αποφασίσει να δραστηριοποιηθώ. Μια μέρα λοιπόν, επισκέφθηκα τον Λαβύρινθο Ηλιοτροπίων του Λίχτενμπεργκ. Δεν ήταν πολύπλοκος λαβύρινθος, αλλά είχε την πλάκα του. Αυτό που μου έκανε εντύπωση ήταν το λεπτότατο άρωμα που ευωδίαζε στον αέρα. Ένα ηλιοτρόπιο δεν μυρίζει, όμως όταν είναι χιλιάδες, τότε αλλάζει το πράμα...


Τις επόμενες εβδομάδες, μια μέρα που βολτάριζα στην πόλη, είδα το αδερφάκι του: χωρίς άρωμα μεν, αιώνιο δε:

Σιδερένιο λουλούδι

Ανακαλύπτοντας την ατονική μουσική του 20ού αιώνα

Θυμάμαι πως άκουσα για πρώτη φορά έργα της 2WS στις Σέρρες, στο σπίτι της δασκάλας μου, της Ελένης Μιχελή. Διάφορα κομμάτια με έγχορδα. Με είχαν παραξενέψει πάρα πολύ, όμως κάπου με τσίγκλισαν.

Σε δεύτερη φάση άκουσα το Αλατζά Ιμαρέτ στη Θεσσαλονίκη στα Δημήτρια, κάπου προς το τέλος της δεκαετίας των 80. Μετά από ένα απίθανο κυκλοφοριακό χάος βρήκαμε το Αλατζά Ιμαρέτ (ένα τζαμί της Σαλονίκης) όπου το Trio Basso (νομίζω Πολωνών) έπαιζε πάλι κάτι περίεργα έργα. Μάλιστα σε ένα είχαν βάλει ξαφνικά τα όργανα μπροστά στα πρόσωπά τους, και έβγαζαν διάφορες κραυγές. Είχα ξαφνιαστεί τόσο, που κρατιόμουν μετά βίας να μην γελάσω.

Στο μεταξύ συνέθετα ένα τεράστιο έργο για πιάνο, «Ταξίδι στη Θάλασσα» το οποίο περνούσε από ένα σωρό στιλ και τεχνικές: ιμπρεσιονισμός, μπαρτοκισμός, «βαγγελισμός», εθνικές σχολές, εξπρεσιονισμός και ένα είδος 12φθογγισμού που είχα εφεύρει από μόνος μου (είχα διαβάσει ότι υπήρχε κάτι τέτοιο και είχα προσπαθήσει να φτιάξω κάτι μόνος μου, χωρίς να μελετήσω κάποια αντίστοιχα έργα).

Μετά εγκαταστάθηκα στη Θεσ/νίκη. Στο London College of Music έκανα Αντίστιξη με τον Σιέμπη, και είχα ζητήσει να πάρω τα έξτρα μαθήματα που προσέφερε, τουτέστιν 1) βυζαντινή και 2) σύγχρονη μουσική. Στο τελευταίο, ακούγαμε με παρτιτούρα ένα σωρό έργα του 20ού αιώνα, τα οποία αρχικώς δεν μπορούσα να καταλάβω με τίποτα. Μάλιστα, όταν άκουγα τον Μπουλέζ, δεν μπορούσα να φανταστώ ότι αυτό αρέσει σε κάποιον, μέχρι που αντιλήφθηκα ότι άρεζε στον Δάσκαλό μου. Αυτό το γεγονός υπήρξε καταλυτικό για μένα.

Άρχισα τότε να δανείζομαι διάφορα cd και δίσκους από το Ινστιτούτο Γκαίτε και το Λυσέ, με γερμανική και γαλλική μουσική του 20ού αιώνα αντίστοιχα. Αγόρασα και κάποια στιγμή μόνος μου. Και κάποια στιγμή, εκεί με τα 5 κομμάτια για ορχήστρα του Σαίνμπεργκ (Λιβάιν), με τον Βότσεκ του Μπεργκ (Μπεμ), με το ένα με το άλλο, άνοιξε ξαφνικά το μυαλό μου. Ανακάλυψα έναν άγνωστο τεράστιο κόσμο γεμάτο διαμάντια.

Υπέροχες εποχές. Τελικά καταλαβαίνω ότι αυτό είναι για μένα αυτό που δίνει νόημα στη δική μου ζωή. Το να ανακαλύπτω καινούρια πράγματα. Ίσως γι' αυτό σπούδασα τόσο πολλά πράγματα και ασχολούμαι με τόσα. Σίγουρα όμως, η μεγαλύτερη πρόκληση είναι να ξαναανακαλύψεις τον κόσμο μέσα από τα μάτια του παιδιού. Διότι όχι μόνο τον ξαναανακαλύπτεις, αλλά οργανώνεις και το πώς θα τον ανακαλύψει το παιδί. Γίνεσαι μέρος αυτής της ανακάλυψης, το όχημά της. Κι έτσι ανεβαίνεις τα levels της ζωής.