Category Archives: Μουσικολογία

Ρεσιτάλ με πένθιμα εμβατήρια

Σκεφτομαι εδω και μερικους μηνες να δωσω καποια στιγμη εδω σε μια μικρη αιθουσα ενα ρεσιταλ πιανου με θεμα «Πένθιμα Εμβατήρια». Ει δυνατον με μουσικολογικα σχολια γενικως και ειδικως. Πιστευω πως ειναι πολυ ενδιαφερον να ακουσει κανεις πολλα μαζι παρατηρώντας ομοιοτητες και διαφορες.

Εψαξα και βρηκα τα εξης:

  1. Chopin, Marche Funèbre aus der Sonate op.3
  2. Chopin, Marche Funèbre op.72/2
  3. Skriabin, Funebre (4. Satz aus der 1. Sonate)
  4. Skalkottas, Marcia Funebra Nr. 9 aus den 32 Klavierstücken
  5. Beethoven, Marcia Funebre aus der 12. Sonate
  6. Lizst, Marche Funèbre aus Années de Pèlerinage, 3. Band, Nr. 6
  7. Grieg, Sørgemasj over Rikard Nordraak.
  8. Mozart, Kleiner Trauermarsch (πολύ μικρό, μόνο για bis κάνει)
  9. C.V. Alkan, Marche Funèbre op.26
  10. Medtner, Marche Funèbre op.31/2
  11. Gounod, Marche Funèbre d' une Marionnette (το περίφημο θέμα του  Χίτσκοκ, γραμμένο με πολύ χιούμορ, ένα κι ένα για το τέλος)
  12. Liszt, Trauervorspiel und Trauermarsch

Θα ήθελα μια πιο ευρεία γκάμμα για να επιλέξω τα καλύτερα. Θα ήθελα να έχω 5 σε κάθε μέρος του ρεσιτάλ. Μέσα είναι τα 2, 3, 4, 5, 7, 10, 11. Τα δυο του Λιστ είναι λίγο βαρετά (το 12 είναι σχεδόν μινιμαλιστικό). To του Αλκάν δεν μ αρέσει καθόλου. Θα ήμουν ευγνώμων για περαιτερω προτασεις. Υπόψιν: δεν ψάχνω ούτε Ελεγείες, ούτε Επιτάφιους, ούτε Πένθιμη Μουσική, ουτε μεταγραφες (εκτος κι αν ειναι απο τον ιδιο τον συνθετη). Το κομμάτι πρέπει να έχει τις λέξεις «Πένθιμο Εμβατήριο» στον τίτλο. Θα προτιμούσα βασικά κάτι από 20ό αιώνα, μην είναι ο Σκαλκώτας σαν τη μύγα μες στο γάλα.

Έκδοση του διδακτορικού (SVH)

Από την Πέμπτη το βιβλίο μου είναι πλέον έτοιμο για παραγγελία. Print-on-Demand, φυσικά. Στην έκδοση αυτή έχω βελτιώσει κατά πολύ το κείμενο του διδακτορικού, έχω κάνει κάποιες διορθώσεις και βελτιώσεις.

Η σελίδα του βιβλίου είναι εδώ.

Καλή ανάγνωση!

Do best what you do worst (1/2)

Normally we tend to do in our lives what we do best. For example, a musician who is good in playing Bach will specialise in playing Bach. A mathematician who is good in algebra, will specialise in algebra. This is very logical, natural and optimal. Because doing what you do best is the best way to make it perfect.

What I do not like in this type of thinking, is that it is not very challenging. And in 2 important cases of my life I tried to do the opposite: to focus on what I do or understand worst.

The first case was the selection of the subject of my diploma thesis in musicology. During my musicological studies I was a fan of the 2. Vienna School. I was analysing works of Schönberg, Berg and Webern, transcribing, composing in that styles, playing and advertising them among my felllow students. It would be a pleasure for me to write my diploma thesis on this music. On the other hand, the "other pole", Stravinsky's music, was not my favourite; actually I found some pieces of him unacceptable, as I was listening to them through the glasses of the 2WS. It was a music, that I could not feel or understand. So, at the end of my studies I decided to write my thesis on Stravinsky, and especially on the 12-tone works of him, in order for me to get to know better this composer and his music.

As it turned out, it was a very exciting challenge. I discovered a new world, which opened my thinking and offered new tastes to my musical horizon. In 1 year I wrote a thesis in which I analysed the works from scratch,  documented almost everything of the existing literature about these works, compared the different literature sources, completed and corrected some of them. For the sake of the analysis I also wrote a software in c  (ttrm) that accelerated heavily the 12-tone analysis.

Taking the challenge was the right decision!

Διδακτορικό: αναθεώρηση και αναμνήσεις

Καθώς τα βράδια αναθεωρώ το διδακτορικό μου για μια επαδημοσίευση μέσω ενός εκδοτικού οίκου, διαγράφοντας και διορθώνοντας, έχω την εντύπωση πως αυτό το έργο είναι μάλλον αυτό που λέμε «το αριστούργημά μου». Σε κάθε τμήμα του αναπτύσσω διαφορετικές θεωρητικές υποθέσεις, θεωρίες ή μεθόδους, τις  οποίες ή την χρησιμότητα των οποίων επιβεβαιώνω / εφαρμόζω στο αντίστοιχο έργο. Τώρα που το ξαναδιαβάζω τρώω χοντρό πακέτο δημιουργικότητας και πρέπει να κάνω πολλά διαλείμματα για να συνέλθω.

Το αρνητικό της είναι ότι είναι πολύ πυκνή. Κάθε φράση, κρύβει από πίσω της πολλά πράγματα που δηλώνει, όμως και για να γίνει κατανοητή πρέπει να γνωρίζει ο αναγνώστης πολλά πράγματα. Αυτό θα γίνει κατά κάποιον τρόπο βαρίδι στην «εμπορικότητά» της στον επιστημονικό κόσμο.

Επίσης, δεν ξέρω αν ήταν τελικά έξυπνο να ρίξω τόσο βάθος και πλάτος σε μια εργασία. Θα μπορούσα να κάνω το διδακτορικό με το 1/10 του υλικού, και με τα υπόλοιπα να γράφω papers με το κιλό. Αλλά τι να κάνουμε, έτσι είμαι εγώ, ενθουσιώδης.

Τώρα που την ξαναδιαβάζω, θυμάμαι την ταχύτητα με την οποία είχα γράψει όλα αυτά. Δεν έγραφα από την αρχή κατεβατά. Τα πρώτα χρόνια απλώς διάβαζα τη βιβλιογραφία. Από το Φθινόπωρο του 2008 ξεκίνησα την έρευνά μου. Τον Απρίλιο του 2009 έγραψα ένα μεγάλο τμήμα για το Duel του Ξενάκη, γιατί ήθελα να στείλω ένα paper (βλέπε άρθρο στο μπλογκ για το Duel), συνέχισα την έρευνα, και την τέλειωσα γύρω στο τέλος Ιουνίου 2009. Από τον Ιούλιο του 2009 ως αρχές Σεπτεμβρίου είχα γράψει τα κεφάλαια για τον Ξενάκη και τον Στοκχάουζεν, και μέχρι τις 25 Σεπτεμβρίου το κεφάλαιο των Παρατηρήσεων. Ήταν ένα θρίλερ αγώνα με τον χρόνο... (το ινστιτούτο έκλεινε και τα διδακτορικά έπρεπε να παραδοθούν ως 30.9).

Xenakis' Duel: Analysis of the Music

Xenakis' Duel is a work, which is pioneering in several aspects. Its variable form based on game theory has attracted the interest of the analysis. Xenakis himself in [4] and Schmidt in [3] analyse the construction of the game matrix, i.e. the rules that determine the macroform of the work. However almost no notice is made about the structure of the 5 pieces which constitute the material out of which the two conductors can make their selections.

In my doctoral thesis ([1]) I analysed the music in two stages. In the first I applied statistical and decrypting techniques in order to determine some constants of the 5th piece, under the assumption, that Xenakis used there methods similar to the stochastic composition of Achorripsis. I concluded based on the density process, that the period length of the 5th piece and this of Achorripsis where almost equal.

Then —in the second stage— I compared the two works and concluded that the whole 5th piece of Duel is completely a jigsaw construction with pieces taken out of Achorripsis. This jigsaw construction features many interesting regularities, which were analysed in my thesis. The same holds for the 4th piece (percussion).

[After discovering this astounding property about the 4th and 5th piece of Duel that not only shows the structure of the work, but of the construction process as well, I summarised the results and sent them to  Perspectives of New Music in May 2009. In June 2010 PNM answered; one of the reviewers did not recommend publication. 🙁 In the article I described the statistical-decrypting analysis and then the comparative analysis, which showed the complete structure of the 4th and 5th piece; at the end I reviewed the results of the mathematical analysis based on the results of the comparative one.]

After sending the article, I discovered that the first 3 pieces are made completely of pieces taken out of Syrmos (Syrmos was also analysed in my thesis). Both works were written in the same period. Would it be possible to conclude that Duel1-3 was made out of Syrmos and not vice vesa by not using any information data based on catalogues or compositional methods? In my thesis I gave some suggestions based on some sings and possible errors of the faksimiles, that point out that the direction was Syrmos / Duel and not vice versa.

Benoît Gibson gives many examples in [2] and mentions the extreme case of  Mosaïques about the self-borrowing technique of Xenakis; however he does not mention Duel, which is a complete jigsaw construction.

I think that the most interesting fact about my results, is not the result itself. Anyone could come to the idea, that Achorripsis and Duel4-5 have some similarities based on the instrumentation, which is identical. The most important thing is that a proper mathematical analysis can reveal many things about the "DNA" of a work which is composed on material based on mathematics. Subsequently one can compare works which share similar DNA, and therefore, avoid overkill comparative analyses.

PS (27/08/2011): The thesis has been published since some months and is available online. Here is its page on the site of the TU.

PS2 (3/12/2011): The thesis (upgraded version) is now available over the SVH Editions. Here is its page.

References

[1] Droseltis, Alexandros: Zufall und Determination in der westeuropäischen Musik um 1960; Dargestellt an Werken von Iannis Xenakis und Karlheinz Stockhausen, Dissertation, TU Berlin.

[2] Gibson, Benoît: Self-Borrowings in the Instrumental Music of Iannis Xenakis. In: Definitive Proceedings of the “International Symposium Iannis Xenakis”, Athens, May 2005.

[3] Schmidt, Christoph: Komposition und Spiel. Zu Iannis Xenakis, Band 4 der Reihe Berliner Musik Studien. Studio, Verl. Schewe, Köln, 1995.

[4] Xenakis, Iannis: Formalized Music: Thoughts and Mathematics in Composition. Pendragon Press, Stuyvesant New York, 1990.

Σαίνμπεργκ και Παράδοση

Πήγα χτες σε ένα Gesprächskonzert, συνδυασμό διάλεξης/συναυλίας υπό τον τίτλο Zu wahr, um schön zu sein? Überraschende Aspekte in Arnold Schönbergs Klaviermusik. Μίλησε ο καθηγητής Δρ. Χάρτμουτ Φλατ (Hartmut Fladt) και έπαιξε ο πιανίστας Χάρντι Ρίτνερ (Hardy Rittner).

Το πρόγραμμα ήταν μια πάρα πολύ ενδιαφέρουσα ιδέα: παρουσιάστηκαν κυρίως ζεύγη συνθέσεων, όπου το πρώτο ήταν ένα έργο των Μπαχ, Μότσαρτ ή Μπραμς και το δεύτερο του Σαίνμπεργκ. Τα σχόλια έδειχναν χαρακτηριστικότατους παραλληλισμούς ανάμεσα στα έργα των ζευγών. Ο Φλατ κατέδειξε τις υπόγειες διασυνδέσεις του έργου του Σαίνμπεργκ με τα έργα των προαναφερθέντων συνθετών. Η διάλεξη ήταν ένα διασκεδαστικό μάθημα: στο τέλος βγήκα και σοφότερος αλλά και πιο χαρούμενος από την αίθουσα.

Η ανακοίνωση της συναυλίας, εδώ.

Διάλειμμα

Ας κάνουμε διάλειμμα. Σχεδόν όλη τη μέρα ασχολούμαι με ένα paper το οποίο τελείωσα σήμερα. Αύριο οι διορθώσεις. Ελπίζω να το στείλω μέσα στο μήνα.

Το δύσκολο πράγμα με τις ατομικές δημοσιεύσεις, είναι ότι τα κάνεις όλα μόνος.  Συνεπώς θέλεις τον διπλάσιο χρόνο από έναν που δημοσιεύει με έναν άλλον. Και επιπλέον δεν έχεις κάποιον να ελέγξει ή διορθώσει αυτά που γράφεις, οπότε αν γίνει κανένα λάθος (βασικά σε μαθηματικούς υπολογισμούς) την πάτησες, πάει όλο το πέιπερ στράφι.

Dissi

Με μεγάλη μου χαρά μπορώ να είπω ότι πριν από λίγα λεπτά τελείωσα το διδακτορικό μου. Έμειναν αρκετές διορθώσεις, συμπληρώσεις, η περίληψη, ο επίλογος και το ευχαριστήριο. Όλα αυτά θα γίνουν τις επόμενες 96 ώρες. Συνεπώς να μην με ενοχλήσεις κανείς.

Πάντως πρέπει να πω ότι σχετικά με τις αναλύσεις είμαι πραγματικά περήφανος. Ο καθηγητής μου μου είπε ότι είναι εντυπωσιακή εργασία υψηλής ποιότητας απ' όσα έχει διαβάσει ως τώρα, ελπίζω να παραμείνει η άποψη αυτή και μ' αυτά που του έστειλα σήμερα. Ελπίζω επίσης να το δει έτσι και ο άλλος εξεταστής.

Για τους άσχετους: στο διδακτορικό μου αναλύω ζητήματα τυχαιότητας και ντετερμινισμού στον Ξενάκη και τον Στοκχάουζεν γύρω στο 1960. Τα έργα που αναλύθηκαν για το σκοπό αυτό είναι τα εξής:

  • Xenakis:
    • Duel (1959)
    • Herma (1960-61)
    • Morsima-Amorsima (1962)
    • Syrmos (1959)
  • Stockhausen:
    • Klavierstück X
    • Klavierstück XI
    • Plus Minus

Είμαι πολύ ευχαριστημένος από τη δουλειά αυτή. Μέχρι τώρα 234 σελίδες,  μου φαίνεται πως παραείναι, πρέπει να διαβάζεται κιόλας· τόσος όγκος δεν είναι ευχάριστο σε μονοκοπανιά. Τέλος πάντων, το περιεχόμενο μετράει...